Bitlis Kaç Metrekare? Farklı Bir Bakış Açısıyla İnceleme
Konya’da yaşayan biri olarak, her şeyin biraz daha geniş perspektiften ele alındığı, derin düşüncelerin çokça yer ettiği bir şehirdeyim. Ama bazen kafamda sorular olur ve birdenbire kendi içimdeki farklı taraflar birbirleriyle tartışmaya başlar. Mesela, Bitlis kaç metrekare? diye bir soru aklıma geldi. İlk başta belki de herkesin kafasında basit bir soru gibi görünse de, daha derine inmeye başladığınızda işin içine giren birçok farklı boyut var. Şimdi gelin, bu soruyu farklı açılardan tartışalım.
İçimdeki Mühendis: Sayısal ve Net Cevaplar
İlk başta içimdeki mühendis devreye giriyor. Mühendislik bakış açısıyla, Bitlis’in yüzölçümünü öğrenmek çok basit gibi görünüyor. Hızla bir hesap yapabilirim, çünkü ölçülebilir, sayısal verilerle iş yapıyorum. Bitlis’in yüzölçümü tam olarak 8.000 km² yani 8 milyon metrekare.
Bunu düşündüğümde, aslında oldukça büyük bir alan olduğunu kabul ediyorum. Ama aynı zamanda içimdeki mühendis, “Evet, doğru, ama bu kadar basit bir şey mi?” diye soruyor. Yani bu yüzölçümü bir şeyin büyüklüğünü tam olarak anlamamıza yetmez.
Bir bölgenin büyüklüğünü ölçerken sadece düz bir alanı değil, o alanın içinde barındırdığı dağları, vadileri, gölleri ve hatta o bölgedeki yaşamı da düşünmeliyim. Hangi koşullarda bu metrekareleri ölçtüğümüz, hangi yöntemleri kullandığımız çok önemli. O zaman mühendis olarak daha derinlemesine bir inceleme yapmak gerekir. Ancak evet, kesinlikle Bitlis’in yüzölçümü yaklaşık olarak 8 milyon metrekare.
İçimdeki İnsan: Toprağın Duygusal Büyüklüğü
Şimdi biraz da insani bakış açısına geçelim. İçimdeki insan tarafı, sayıların ötesine geçmek istiyor. Bitlis’in ne kadar büyük olduğunu sadece rakamlarla değil, hissettiklerimle de anlamalıyım.
Bitlis, Konya gibi geniş, dümdüz bir coğrafyaya sahip değil. Burada dağlar var, vadiler var, yeşillikler var. Bu büyüklük yalnızca sayılarla ölçülemez. Hatta bu, tam olarak bir insanın içinde hissettiği bir şey. Bir bölgenin büyüklüğü, orada yaşayan insanların yaşam tarzlarını, kültürlerini, toprakla kurdukları ilişkiyi de içeriyor. Bitlis’i bir mühendis gibi değil, bir insan gibi düşünün. Mesela bir köyde dolaşırken, o kadar geniş bir alanın içinde küçük bir yerleşim bulmak bile ilginç bir deneyim.
İçimdeki insan diyor ki: “Birçok insan bu kadar geniş bir coğrafyada nasıl hayat bulur? Bir köyde ya da bir kasabada yaşamak nasıl bir deneyimdir?” İşte bu bakış açısı, “Bitlis kaç metrekare?” sorusunun çok ötesine geçiyor. Aslında bir yerin büyüklüğü, orada yaşayanların hayatına ne kadar etki ettiğiyle ölçülür.
İçimdeki Araştırmacı: Doğal Coğrafyanın Büyüklüğü
Yine içimdeki mühendis ve insan tarafı arasında bir gerilim var ama bu kez içimdeki araştırmacı devreye giriyor. “Peki,” diyor, “bize verilen sayısal büyüklüğün dışında Bitlis’in doğası hakkında ne biliyoruz?”
Bitlis, dağlarla çevrili, gölleri, akarsuları ve zengin bitki örtüsüyle dikkat çeken bir yer. Bitlis’in yüzölçümü büyük olabilir, ama bu alanı bu kadar önemli yapan şey, içindeki doğal zenginlikler. Mesela, Bitlis’in doğusunda bulunan Nemrut Dağı, sadece coğrafya açısından değil, tarihi ve kültürel olarak da bir yeri büyük yapıyor.
Bu yüzden de “Bitlis kaç metrekare?” sorusunu yalnızca matematiksel bir soru olarak görmek yanıltıcı olabilir. Bitlis’in genişliği, içinde barındırdığı doğal kaynaklar, tarihi miraslar ve orada yaşayan insanlarla şekillenen bir bütün. Yani büyüklük, sayısal bir değerden daha fazlası.
İçimdeki Sosyal Bilimci: İnsanların Perspektifi
İçimdeki sosyal bilimci, bu kadar bilimsel ve analitik bir bakış açısıyla yetinmek istemiyor. Çünkü bir bölgenin büyüklüğünü belirlerken sadece coğrafi ölçütleri değil, oradaki insan ilişkilerini de göz önünde bulundurmak gerekir. Bitlis, Türkiye’nin en eski yerleşim yerlerinden biri. Hem kültürel hem de toplumsal açıdan önemli bir yer. Toprak ne kadar büyük olursa olsun, aslında asıl büyüklük orada yaşayan insanların oluşturduğu toplumda.
Bitlis’in büyüklüğü, orada yaşayanların o toprağa duyduğu bağlılıkla, oranın kültürel değerleriyle de ölçülmeli. Mesela Bitlis’teki geleneksel yaşam biçimlerine bakmak, oranın insanlarının yaşam tarzlarını anlamak, şehri ve coğrafyasını sadece metrekare olarak düşünmekten çok daha anlamlı.
Sonuç: Bitlis’in Büyüklüğünü Farklı Perspektiflerden Anlamak
Bitlis kaç metrekare sorusu, görünüşte basit bir soru olabilir. Ancak bu soruya verilen yanıt, yalnızca sayılarla değil, insanın, doğanın, kültürün ve toplumsal ilişkilerin bir arada düşünüldüğü bir yaklaşım gerektiriyor. İçimdeki mühendis bana sayısal yanıtı verdi, içimdeki insan bana bu alanın duygusal anlamını hatırlattı, içimdeki araştırmacı coğrafyanın zenginliklerine değindi ve içimdeki sosyal bilimci de oradaki toplumu gözler önüne serdi.
Sonuçta, Bitlis’in büyüklüğü sadece metrekareyle ölçülmez. O yüzden, bu soruya verilen yanıtlar birbirinden farklı olacak. Ve her bir yanıt, Bitlis’in çok daha derin, çok daha kapsamlı bir yer olduğunu gösteriyor.